Εν απουσία παντός άλλου τεχνητού φωτός, το φως του απορροφητήρα είναι ασύγκριτα πιο ατμοσφαιρικό, πιο όμορφο χρωματικά, πιο ιντριγκαδόρικο και κυρίως πιο παρεξηγημένο. Εξορισμένο ή ταμένο σε ένα δωμάτιο φτιαγμένο για το σώμα και ενσωματωμένο σε κάτι που καταπίνει, αυτό το φως, είναι γοητευτικό και υπεράνω μες στον αυτοσαρκασμό και τη μοναχικότητά του και απαλλαγμένο από περισσή σκοπιμότητα ή επιδειξιομανία, γίνεται φακός σε μια εξερεύνηση εσωτερική και μαγευτική με τρόπο πρωτόγνωρο, ανασύρει μνήμες και καταστρώνει σχέδια, δείχνει κρυμμένους τόπους σε φανταστικά αχανή τοπία, κι άλλοτε πάλι ρυθμίζει την πραγματικότητα, επαναπροσδιορίζει, αρκεί και σημαίνει.

Δυο άνθρωποι να κάθονται ενώπιος ενωπίω και να μιλούν για το τι μπορεί να κάνει κανείς υπό το φως του απορροφητήρα: γίνεται.

]]> http://menoektos.wordpress.com/2011/09/22/%cf%84%ce%bf-%cf%86%cf%89%cf%82-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%b1%cf%80%ce%bf%cf%81%cf%81%ce%bf%cf%86%ce%b7%cf%84%ce%ae%cf%81%ce%b1/feed/ 8 Πηνελόπη http://menoektos.wordpress.com/2011/08/29/to-%cf%80%ce%b9%ce%bf-%ce%bc%ce%b5%ce%b3%ce%ac%ce%bb%ce%bf-%cf%88%ce%ad%ce%bc%ce%b1/ http://menoektos.wordpress.com/2011/08/29/to-%cf%80%ce%b9%ce%bf-%ce%bc%ce%b5%ce%b3%ce%ac%ce%bb%ce%bf-%cf%88%ce%ad%ce%bc%ce%b1/#comments Mon, 29 Aug 2011 18:55:42 +0000 Πηνελόπη http://menoektos.wordpress.com/?p=613 ]]> που λέμε, είναι το «δεν πειράζει».

Η αβεβαιότητα κυλά με συνέπεια στις φλέβες, λες και έχει βάλει στόχο να σπάσει τα ρεκόρ αντοχής. Ο κόσμος όλος συνταράσσεται. Αν μια χώρα δεν ταλανίζεται από πόλεμο και βίαια επεισόδια θα ταλανίζεται από οικονομική δυσπραγία κι αν όχι, από το σύμπλεγμα του πρωταθλητή με ό,τι αυτό συνεπάγεται κι αν όχι, από υποσιτισμό και μολυσματικές νόσους. Εκτός από τους… συνήθεις υπόπτους (κάτι Αυστραλίες και κάτι Καναδάδες και κάτι Σκανδιναβικές που, για να τις δεις στις Ειδήσεις, πρέπει να γίνει κάτοικός τους), η υπόλοιπη υφήλιος πονά ή χαπακώνεται για προληπτικούς λόγους.

Ο παγκόσμιος τροχός έχει αλλάξει ακτίνες και τρέχει με άλλο τρόπο και προς μια κατεύθυνση που κανείς δε μπορεί να πει με σιγουριά πού θα βγάλει, με μια πεποίθηση ωστόσο πως, μέχρι να φτάσει εκεί, θα ισοπεδώσει στο πέρασμά του ανθρώπους και θεσμούς. Τίποτα δε θα ’ναι όπως πρώτα κι ο κανόνας που σα προφητεία φορτίζει τις πλάτες των ανθρώπων με το που γεννιούνται και που λέει «δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην προκάνει να γνωρίσει κακή εποχή στη ζωή του» δεν πρόκειται να γνωρίσει εξαίρεση. Αναρωτιόμουν πάντα αν θα έρθει και για μένα μια εποχή που τα πράγματα γύρω μου θα λειτουργούν με τρόπο συντριπτικό. Πλέον, δεν αναρωτιέμαι. Τα μικροπροβλήματα και τα μικροπαράπονα του μικρόκοσμου του καθενός φαντάζουν… μικρά, συγκρινόμενα με το μεγάλο, κοινό πρόβλημα. Οι μεγαλύτεροί μου μού λεν πως λυπούνται για μένα, λυπούνται για όλους όσους καλούνται να ζήσουν με τους όρους που επιθυμούν, σε μια κοινωνία που αυτούς τους όρους τους έχει για χαρτί τουαλέτας. Λυπούνται για μένα άνθρωποι που διαιρούσαν στα έξι μία μερίδα φαγητό, κι αυτό τα λέει όλα.

Σε μια στιγμή παιδικής αθωότητας, είχα ρωτήσει «μπαμπά, εμείς είμαστε φτωχοί;» «Τι είναι αυτά που λες, παιδί μου; Είμαστε κανονικοί.». Οι  άνθρωποι στον πλανήτη Γη ουρλιάζουν για κανονικότητα πια, όχι για ακατάσχετη ευημερία ούτε για φανταστικές απολαύσεις. Για απλή, ανθρώπινη, κανονική κανονικότητα. Όποιος πάει να τους τη στερήσει μπαίνει στο στόχαστρό τους και όλοι μα όλοι, δειλά-δειλά, δηλώνουν έτοιμοι να μάθουν σκοποβολή. Οι ενοχές πια δεν τους βαρύνουν και τόσο, αφού, εδώ που έφτασαν, η απόδοση ευθύνης είναι λιγότερο σημαντική από την εξεύρεση λύσης. Παρόλα αυτά, κι επειδή ο άνθρωπος – παραδοσιακά- δεν αλλάζει χαρακτήρα, η διάνοιξη οδών θα συμβεί με τρόπο ακραία επαναστατικό, καθόλου ήρεμα, καθόλου ισορροπημένα. Ό,τι προκύπτει σιωπηλά και σταδιακά, ανατρέπεται αγρίως και εν τάχει. Οι λαοί ενώνονται κάτω από το μεγάλο μαύρο σύννεφο που βρέχει ασταμάτητα και υπόσχονται αλλήλους πως θα το μετακινήσουν για να αποκαλύψουν τον ήλιο. Αμήν μεν αλλά…

…Σχέδιο δεν υπάρχει, μόνο στομάχια που φοβούνται τη συρρίκνωση. Ποτέ δεν υπήρξε σχέδιο πραγματικά. Τα λάθη μας πληρώνουμε κι όποιος πει πως δεν έσφαλε, είναι στην καλύτερη εγωπαθής και στη χειρότερη νυχτωμένος. Όσο μας ταΐζουν είμαστε ευχαριστημένοι· όταν μας πάρουν το πιάτο από μπροστά, βγάζουμε δόντια και δαγκώνουμε το χέρι που μέχρι προ ολίγου μας τάιζε. Ο άνθρωπος ξέρει πολύ καλά να φτύνει εκεί που γλείφει και αντιστρόφως, κι αυτή είναι η πιο μεγάλη κατάρα που τον ακολουθεί. Ίσως και σωτηρία του.

Το μείζον ζήτημα, λοιπόν, είναι να κολλήσουμε στον πάτο τα κήτη που, κατασκευάζοντας εικονικές ρουφήχτρες και δηλητηριώδεις κοραλλιογενείς υφάλους, ορίζουν τις τύχες όλων των μικρών ψαριών στον ωκεανό. Κι αν αυτό γίνει, έχουμε να δούμε κανιβαλισμούς άνευ προηγουμένου. Τόσο κατά την ώρα της βύθισης όσο και στη συνέχειά της.

Πίσω στη μικρή ελληνική πραγματικότητα: πέρα από απολιτίκ πανηγυροπρεπείς συγκεντρώσεις, από επεισοδιακές πορείες και φωνές, πέρα από αφασίες και νωθρότητες, πέρα από λιποταξίες, αδιαφορίες, άγχη, υστερίες και καταθλίψεις, πέρα από συναινέσεις και συνενοχές και άγνοιες και αθωότητες, πέρα και πάνω απ’ όλα… τι προσδοκά ο κόσμος; Κάτι κανονικό, νομίζω. Μόνο αυτό. Κάτι κανονικό για τα πολλά μικρά ψάρια, ώσπου κάποιο απ’ αυτά να μεγαλώσει αναπάντεχα πολύ. Κάτι κανονικό· τα κανονικά συμβαίνουν κι ας μη συμβαίνουν κανονικά.

Μεσημέρι στο σύρμα
Να με θες στα ρηχά
Πως με παίρνει το κύμα
Δε στο λέω, μαμά

Στις λεωφόρους βαδίζω
Και το ρεύμα με βγάζει
Σε μια δίνη που όντως
Στο βυθό της μου μοιάζει

Κι όλο ξώφαλτσα φέρνει
Τα φιλιά του ο αέρας
Γιατί εκείνος δεν ήρθε
Τον φοβίζει ένα τέρας

Μεσημέρι στο σύρμα
Να με θες στα ρηχά
Πως με παίρνει το κύμα
Δε στο λέω, μαμά

Άνθρωποι που «νηστεύουν» χωρίς να γνωρίζουν το γιατί, με έτοιμους φόβους, δίχως Τρόμο. Πανευτυχείς μες στα μικρά που σχεδιάζουν και στα πολλά που κάποιος Χριστός τους έχει τάξει για μια άλλη(!) ζωή απ’ αυτή που ζουν τώρα. Κι άλλοι, που από τότε που έκαναν παιδιά, έπαψαν να καταλαβαίνουν τι τους λες. Κι άλλοι, εξαντλημένοι από την ίδια τους την αυτοαναφορικότητα, εγκλωβισμένοι στην αυτάρεσκη ανασφάλειά τους, ψάχνουν ανθρώπους-καθρέπτες για να κοιταχτούν μέχρι τελικής πτώσεως κι ύστερα να ξαναγυρίσουν στον ιδεατό εαυτό τους. Κι άλλοι, βαρετοί μέχρι θανάτου και ανυπόφορα παραδομένοι σε έναν παρακυνισμό που φτιάχτηκε από αδιαφορία για τα πάντα και από μια ψευδή αίσθηση ανωτερότητας. Κι άλλοι, γενικώς ωραίοι που δε μου κάνουν στα σημεία, κρεμασμένοι απ’ το Θαύμα. Κάποιους τους συμπαθώ ή τους νοιάζομαι. Έχω πάρε-δώσε μαζί τους, καμμιά φορά από συνήθεια ή σύμβαση και άλλοτε επειδή γουστάρω. Κι όσο δεν παίρνω τα βουνά, γιατί δε θέλω, με όλους συνυπάρχω.

Ο Απρίλης όπως πάντα σαρωτικός με την πολλά υποσχόμενη όψη του, ετοιμάζει το έδαφος για κάτι άλλο, που οι πολλοί το περιμένουν σα μάννα μα μπορεί να είναι και καταστροφικό ή σάπιο κι ούτε που το έχουν υποπτευθεί. Μπορεί να μην είναι και τίποτα κι ούτε που έχουν προετοιμαστεί. Μες στη ματαιότητα των πάντων, οι άνθρωποι ευθυμούν και προσμένουν, αρπάζουν ο ένας τον άλλο απ’ τη μέση, το χέρι, τα μαλλιά, το πόδι, και πάνε στην κατεύθυνση που φαίνεται να έχει το περισσότερο φως.

Τα αγριόχορτα στο οικόπεδο κοντά στο σχολείο έχουν γίνει θηρία και το πλακόστρωτο μονοπάτι που οδηγεί στο σταθμό σε μπουκώνει με τις μυρωδιές από τα ανθισμένα του δέντρα. Τόση φασαρία για το τίποτα κι εγώ που το ξέρω, αναζητώ ίχνη. Ίχνη από ανθρώπους που έχουν βαλθεί να ζήσουν, ως μόνη αξιοπρεπή μέθοδο παράβλεψης του μοιραίου. Να ζήσουν για την ίδια τη ζωή κι όχι για την «αξία» της. Μυαλά που τρομάζουν μπρος στην Ομορφιά, που βαριανασαίνουν απ’ το δέος στη θέα του Όντος αλλά, με γενναιότητα, το αντέχουν και αισθάνονται σπουδαία αφού το είδαν. Μυαλά χωρίς προσδοκία, παρά μόνο με μια επιθυμία, ακαθόριστη, νικημένη a priori κι επίμονη. Μας πνίγει η Άνοιξη, μας τελειώνει, μας ανακατεύει και μας απομυζά, μας μαστιγώνει και μας σέρνει με αλυσίδες. Κι όσοι το βλέπουμε, αντιλαμβανόμενοι τους υπόηχούς της, σαν ανήσυχα στοιχειά περιδιαβαίνουμε τα ζωηρά της μέρη υπομένοντας και αψηφώντας.

«Τόσο μονότονη η ζωή και τόσο απατεώνισσα» συλλογιζόταν, καθώς του φαινόταν παράδοξο πώς μια τόσο πανομοιότυπα επαναλαμβανόμενη καθημερινότητα μπορούσε να τον διατηρεί τόσο πολύ εν εγρηγόρσει. Την ονειρευόταν συχνά από τότε που έφυγε, άλλες φορές την έβλεπε να τον αγκαλιάζει και να τον φιλά κι άλλες να του στρέφει την πλάτη και ν’ απομακρύνεται.

Κι εκείνη η Κυριακή ήταν τόσο Κυριακή: είχε πλήξη, νωθρότητα, θολή πρωινή ψευδαίσθηση, μεσημεριανή διαύγεια κι απογευματινή ταραχή. Ντύθηκε βιαστικά και βγήκε. Η σπιτονοικοκυρά του πότιζε τις μεγάλες πήλινες γλάστρες στην αυλή, συζητώντας με μια γειτόνισσα για αφράτους κεφτέδες. «Πας για τον κυριακάτικο περίπατο;» τον ρώτησε. «Ναι» της απάντησε κοφτά, χαμογελώντας επιτηδευμένα για λόγους ευγένειας κι απομακρύνθηκε. Το περπάτημά του πρόδιδε μια βεβαιότητα που ποθεί να αρθεί, ένα απροσδιόριστης σκοπιμότητας χτυποκάρδι και στις αυλακώσεις του προσώπου του γλιστρούσαν λαχτάρες και άγχη.

Περνώντας έξω από ένα διώροφο σπίτι παλιάς κατασκευής, σκόνταψε με το πρόσωπο πάνω στο κλαδί μιας νεραντζιάς και βλαστήμησε σιωπηλά τη συγκυρία, μιας και παρά τρίχα απέφυγε το βαρύ τραυματισμό του ματιού του. Από μέσα ακουγόταν ένα πιάνο που έπαιζε έντρομα ένα ψυχεδελικό κομμάτι. «Δεν υπάρχει πιο σπαρακτικό όργανο απ’ το πιάνο» σκέφθηκε. «Όπου υπάρχει πιάνο υπάρχει πόνος» κι άρχισε να συνδέει τα όμοια γράμματα των δύο λέξεων για να φτιάξει μια αλληλουχία αλληλεπιδράσεων,  διόλου τυχαίων όπως νόμισε.

Στρίβοντας στο μικρό σοκάκι για να κόψει δρόμο, «έπεσε» πάνω σε δυο ανθρώπους που αγκαλιάζονταν, έχοντας κι οι δυο τα μάτια κλειστά. Μειδίασε μπρος στην αμοιβαιότητα, που «κάποιος από σας θα με προδώσει» του φάνηκε να τους ψιθυρίζει βουτώντας το ψωμί της στο πιάτο του Κόσμου, και συνέχισε το δρόμο του. Ο  ήλιος έπεφτε και οι αχτίδες του ίσα που κατάφερναν να λιάσουν τους ψηλούς τοίχους των κτιρίων. Μια ψύχρα ήρθε από κάπου μακριά, σα διαδοχή, και τον ανάγκασε να κουμπώσει το μπουφάν του. Περπάτησε ίσια, μέχρι τη διασταύρωση, και μετά έκανε δεξιά για το λιμάνι.

Άρχισε να διακρίνει τους γλάρους που έκαναν τους τελευταίους κύκλους τους επί ματαίω πάνω από τα κεφάλια των πλοίων και την ασθενή κίνηση των ταξιδιωτών. Ο ήχος του καραβιού που σάλπαρε του φάνηκε γνώριμος και μελό, μα τελικά τον έκανε να μελαγχολήσει. Θυμήθηκε το τραγούδι του Λοΐζου, έχω έναν καφενέ στου λιμανιού την άκρη, γι’ αυτούς που μένουνε και περιμένουνε. «Δε βαριέσαι…» είπε μέσα του πικρά, και άπλωσε το βλέμμα σ’ εκείνο το μεγαθήριο, κρουαζιερόπλοιο κοινώς, που είχε ήδη φωταγωγηθεί και στεκόταν πάνω στο κύμα σαν της Μις Ομορφιά που μόλις στέφθηκε με τον τίτλο.

Κάθισε στο παγκάκι, στην εξωτερική πλευρά του λιμανιού, κι άναψε τσιγάρο. Ο ορίζοντας όλο και σκοτείνιαζε και το λιμάνι δεν του φαινόταν πια σαν αφετηρία αλλά σαν προορισμός και σαν τέρμα.

Ένας επαίτης τον προσπέρασε προτείνοντάς του το σακατεμένο του χέρι κι ένας γεροντάκος ντυμένος με λιγδιασμένα ρούχα κι ένα καροτσάκι λαϊκής μάζευε πράγματα από τα σκουπίδια, ενώ το κρουαζιερόπλοιο στο φόντο έκανε το κοντράστ δυνατό αλλά αδρανές. Έχω έναν καφενέ/ένα παλιορημάδι/αχ να ’τανε καράβι/γι’ αυτούς που μένουνε/γι’ αυτούς που μένουνε και περιμένουνε. Το φαντάστηκε παιγμένο σε πιάνο και γέλασε με το αστείο του πράγματος.

Φορείς κάποιας παράνοιας ή απλά εκκεντρικοί, έχουν επινοήσει μια δική τους μικρή πραγματικότητα και την έχουν στην πλάτη πάντα και παντού, όπως το σαλιγκάρι το καβούκι του. Και σουλατσάρουν κι αυτοί, όταν για τους πολλούς βρέχει. Μπορούμε κιόλας να τους πατήσουμε κάτω και κρατς! να κάνουμε κομμάτια το όλο κι όλο τους, αφού εμείς το βλέπουμε αφ’ υψηλού. Αμέτοχοι στις ώρες που εμείς ικανοποιούμαστε από κάτι κοσμικά σπουδαίο και ξένοιαστοι όταν παλεύουμε να μη γλιστρήσουμε στους μουσκεμένους δρόμους μιας βροχερής καθημερινότητας, μοιάζουν με ξέφτια πάνω στην κλωστή της καλοκουρδισμένης κοινωνικής ζωής, χωρίς όμως να εμποδίζουν τη ροή της, ποιος ξέρει τι προσδοκίες και τι εικόνες κουβαλώντας. Θα μπορούσαν να είναι δευτεραγωνιστές ή τριταγωνιστές αντιήρωες ενός λογοτεχνικού ή κινηματογραφικού έργου, μα δεν είναι. Ακίνδυνοι, αλλοπαρμένοι άνθρωποι είναι, που κάτι μαγικό περίμεναν να συμβεί.